Ομιλία Γ. Τσιρώνη για την "Πράσινη και Βιώσιμη Ανάπτυξη" στο "4o Φεστιβάλ Νεοφυούς Επιχειρηματικότητας GRBOSSIBLE", 29 & 30/11/2019

Κυρίες και κύριοι,

Καταρχάς οφείλω  να συγχαρώ τους διοργανωτές για την εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία τους, γιατί είναι πλέον επιτακτική και κατεπείγουσα η ανάγκη μιας γενναίας στροφής της οικονομίας μας στην κατεύθυνση της βιωσιμότητας.

Τα μηνύματα που παίρνουμε δεν είναι ενθαρρυντικά για το οικονομικό μοντέλο, που ακολουθήσαμε τα τελευταία 50 χρόνια, μετά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 70 και την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού τη δεκαετία του 90.

Θα αναφέρω μερικά εξόχως ανησυχητικά γεγονότα:

-Θα ξεκινήσω από την κλιματική κρίση. Σύμφωνα με τη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ακαδημίας Αθηνών, που αποτελεί και το επίσημα αποδεκτό ντοκουμέντο της ελληνικής πολιτείας, η κλιματική κρίση θα κοστίσει στη χώρα 700 δις, μέχρι το 2100, δηλαδή ποσό διπλάσιο του δημοσίου χρέους. Αν λοιπόν τα πλεονάσματα 3,5% του ΑΕΠ, που εξυπηρετούν αυτό το χρέος, στραγγαλίζουν την οικονομία και την ανάπτυξη, πώς είναι δυνατόν να προσθέσουμε σε αυτή την υποχρέωση άλλο ένα 4,5% του ΑΕΠ; Και δεν μιλάμε για ένα χρέος που κάποιοι καλοπροαίρετοι δανειστές μπορούν να το παρατείνουν ή να το περικόψουν, γιατί οι ζημίες στον τουρισμό ή την αγροτική παραγωγή, ούτε θα παρατείνονται, ούτε θα περικόπτονται. Δεν πρόκειται όμως μόνο για τις οικονομικές επιπτώσεις. Ο ΟΗΕ εκτιμά σε 100 εκατομμύρια τους κλιματικούς πρόσφυγες. Η πλειοψηφία τους θα επιδιώξει να φθάσει στην Ευρώπη. Φαντάζεστε τον πολιτικό σεισμό, όταν η ευρωπαϊκή συνοχή απειλείται σήμερα από λίγα εκατομμύρια πρόσφυγες, από τον πόλεμο στη Συρία;

-Θα προχωρήσω με τον στραγγαλισμό της πραγματικής οικονομίας από τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Ζήσαμε την κρίση του 2008, αλλά τα κέντρα πολιτικών αποφάσεων συνεχίζουν να ελέγχονται από κολοσσούς όπως η Goldmann Sachs. Πέρα από το εξωφρενικό παγκόσμιο χρέος, έχουμε πλέον να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο να κλείνουν επιχειρήσεις, όχι επειδή δεν ήταν βιώσιμες, αλλά επειδή το κλείσιμο τους συμφέρει περισσότερο τη βραχυχρόνια κερδοσκοπία, από τη συνέχιση της λειτουργίας τους.

-Και άφησα για το τέλος την κατάρρευση της κοινωνικής συνοχής. Όλο και μεγαλύτερη μερίδα πολιτών στερούνται δημόσια αγαθά και κυρίως το δίκτυ ασφαλείας. Η κοινωνική συνοχή δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι ο αναγκαίος πυλώνας, που ανά τους αιώνες ξεχωρίζει τις ακμάζουσες από τις παρακμάζουσες κοινωνίες.

Δεν χρειάζεται να συνεχίσω αυτή τη ζοφερή απαρίθμηση. Άλλωστε έγκριτοι οικονομολόγοι, από τον πυρήνα του οικονομικού συστήματος, όπως ο Λέστερ Θάροου έχουν επισημάνει το αδιέξοδο. Ακόμα και ο Τζορτζ Σόρος, αναφέρεται στην Κρίση του καπιταλισμού και επισημαίνει ότι η κοινωνία απειλείται με κατάρρευση, επειδή οι κερδοσκοπικές λογικές έσπασαν την κάψα του χρηματιστηρίου και διείσδυσαν σε όλες τις σφαίρες της οικονομικής δραστηριότητας.

Δυστυχώς αυτή η κρίση έχει πλέον επεκταθεί και στην πολιτική συμπεριφορά των πολιτών, που αντιδρούν υπερψηφίζοντας πρόσωπα όπως τον Τράμπ, τον Μπόρις Τζόνσον τη Λεπέν ή τον Όρμπαν.

Επιτρέψτε μου να κάνω μία πολιτική εκτίμηση: Και τα δύο οικονομικά μοντέλα του 20^ου αιώνα απέτυχαν δραματικά να διασφαλίσουν την ευημερία επειδή στηρίχθηκαν στο αντίθετο της βιωσιμότητας:

-Στη βία, το φόβο ή τους πολέμους.

-Στην υπερεκμετάλλευση φυσικών και ανθρώπινων πόρων.

ΔΑΣΗ: Ο ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΣ

Τα δάση μας έγιναν ξανά δραματικοί πρωταγωνιστές της επικαιρότητας. Τα θυμόμαστε όταν πυρκαγιές κατατρώνε ανυπολόγιστο πλούτο, και θριαμβολογούμε αν αποφύγουμε απώλειες ανθρώπων και περιουσιών.

Φέτος είχαμε και μία «ευνοϊκή» εξέλιξη: ο Πρωθυπουργός και άλλοι πολιτικοί, στις γνωστές πασαρέλες με τα μανίκια σηκωμένα και φόντο τα πυροσβεστικά αεροπλάνα, ανακάλυψαν την κλιματική αλλαγή, έστω και στα λόγια.

Ας θυμηθούμε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η κλιματική κρίση θα κοστίσει μέχρι το 2100 περίπου 700 δις€, δηλαδή ποσό διπλάσιο από το χρέος της χώρας.

Φταίει όμως μόνο η κλιματική κρίση για τις όλο και μεγαλύτερες πυρκαγιές;

Η βασικότερη αιτία είναι η εγκατάλειψη. Τα δάση μας δεν υλοτομούνται και δεν βόσκονται. Επί αιώνες αυτά τα βουνά εξέθρεφαν περισσότερα από 30.000.000 αιγοπρόβατα. Σήμερα είναι λιγότερα από 10.000.000. Το 2017, υπογράψαμε με τον συνάδελφο μου Σωκράτη Φάμελλο μία εκκρεμότητα δεκαετιών: τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης. Οι περιφέρειες οφείλουν τάχιστα να τα εκπονήσουν. Όσο δεν υπάρχουν φυτοφάγα ζώα η τροφή μετατρέπεται σε …μπουρλότο.

Στην Ελλάδα η δασική οικονομία συνεισφέρει λιγότερο από 0,1% του ΑΕΠ, ενώ σε χώρες με την μισή δασοκάλυψη συνεισφέρει 2%. Με τον νέο νόμο 4423/16 ενισχύσαμε τους δασικούς συνεταιρισμούς, ώστε να αποτελέσουν υγιείς και βιώσιμες οικονομικές μονάδες. Μέχρι στιγμής δυστυχώς εισάγουμε πέλετς από την Βουλγαρία.

ΕΠΕΝΔΥΕΙ ΣΤΟ ΦΟΒΟ Ο κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσοτάκης βάζει τα ζητήματα της καθημερινής ασφάλειας ως πρώτα σε προτεραιότητα.

Τα στοιχεία τον διαψεύδουν. Διαχρονικά η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις σε ληστείες και ανθρωποκτονίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα ανέμενε κανείς, ότι σε μια χώρα με 30 εκατομμύρια ξένους επισκέπτες τον χρόνο, να συμβαίνει το αντίθετο. Είναι εξ ίσου αυτονόητο το έγκλημα να αναπτύσσεται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα και στην Ελλάδα η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού ζει σε μεγάλα αστικά κέντρα. Ωστόσο χώρες όπως το Βέλγιο, η Δανία, εμφανίζουν τετραπλάσια εγκληματικότητα από την Ελλάδα.

Αντί όμως να θριαμβολογούμε προβάλλοντας την χώρα μας ως μία από τις ασφαλέστερες στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, η Ν.Δ. μας εμφανίζει ως μία χώρα που για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Κώστα Μπακογιάννη, δεν ξέρουμε το πρωί που ξεκινάμε για την δουλειά μας, εάν θα γυρίσουμε πίσω.

Ας δούμε λοιπόν κάποιες απλές πραγματικότητες. Στην Ελλάδα το 2018 έγιναν 94 ανθρωποκτονίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έπεσαν θύματα ληστείας. Στον ίδιο χρόνο περισσότεροι από 700 συνάνθρωποι μας έχασαν τη ζωή τους στην άσφαλτο, αλλά παραδόξως οι Νεοδημοκράτες πολιτικοί ανησυχούν μην πέσουν θύματα ληστείας!

Η χώρα μας έχει πολλές αρνητικές πρωτιές. Κάθε κυβέρνηση θα χρειαζόταν δουλειά 10 ετών σε κάθε τετραετία για να διορθώσει τα κακώς κείμενα. Γιατί λοιπόν η ΝΔ επιλέγει την εγκληματικότητα ως μία από τις πρώτες προτεραιότητες;

Η απάντηση είναι απλή αλλά καθόλου κολακευτική για τις προθέσεις της νέας κυβέρνησης: το έγκλημα πουλάει. Το έγκλημα γεμίζει πρωτοσέλιδα. Φαίνεται λοιπόν ότι οι προτεραιότητες της κυβέρνησης δεν είναι τα κατεπείγοντα προβλήματα της χώρας, αλλά εκείνα τα προβλήματα που φέρνουν ψηφαλάκια.

ΟΙ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Η εκλογική νίκη της ΝΔ στηρίχθηκε κυρίως στην προσδοκία για ελάφρυνση της φορολογίας. Υπόσχεση σημαντική, γιατί ανέκαθεν η πιο άχαρη κυβερνητική δραστηριότητα είναι η είσπραξη φόρων. 

Η ΝΔ δεν είναι νεοφώτιστη. Έχει κυβερνήσει και υποτίθεται ότι γνωρίζει με ποια οικονομικά εργαλεία θα επιτύχει τον στόχο της.

Το πρώτο εργαλείο είναι να πείσει τους Ευρωπαίους εταίρους να αποδεχθούν τη μείωση των πλεονασμάτων. Τα πλεονάσματα όμως δεν είναι αυθαίρετος αριθμός για να τον αλλάζουμε με βάση την πολιτική μας βούληση. Τα πλεονάσματα ισούνται με τα χρήματα που αφαιρούνται από την ελληνική οικονομία, για να εξοφλείται το τερατώδες χρέος που κληρονομήσαμε από το πελατειακό καθεστώς της ΝΔ/ΠΑΣΟΚ. Δυστυχώς το 2012 με το PSI πάψαμε να χρωστάμε στις τράπεζες και χρωστάμε στους ευρωπαϊκούς λαούς. Μακάρι η νέα κυβέρνηση να τους πείσει να μας χαριστούν, αλλά ας κρατάμε μικρό καλάθι.

Το δεύτερο εργαλείο είναι η μείωση των δημοσίων δαπανών, χωρίς απολύσεις και μειώσεις συντάξεων. Μακάρι η νέα κυβέρνηση να συνεχίσει τον δρόμο του νοικοκυρέματος. Από την άλλη όμως πλευρά, υπήρξαν μνημονιακές μειώσεις δαπανών που υπονομεύουν την ανάπτυξη, όπως η δραματική μείωση κτηνιάτρων. Η έλλειψη κτηνιάτρων απειλεί το σύνολο της ζωικής μας παραγωγής, σε ενδεχόμενη επιδημία προερχόμενη από την Τουρκία. Αντίστοιχα δραματική είναι η μείωση των επιθεωρητών περιβάλλοντος, δόμησης και των ελέγχων για παράνομες ελληνοποιήσεις γάλακτος. Τέτοιες ελλείψεις αποτρέπουν τους σοβαρούς επενδυτές ή, ακόμα χειρότερα, απειλούν με κλείσιμο υγιείς επιχειρήσεις.

Η ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ ΑΞΙΖΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

Εάν ένας ανθρωπογεωγράφος, μη γνωρίζοντας την Ελλάδα, έβλεπε το χάρτη της Aιτωλοακαρνανίας, θα ήταν βέβαιος ότι είναι η πλουσιότερη περιοχή της χώρας μας. 

Ο Αχελώος, η λιμνοθάλασσες του Μεσολογγίου και του Αμβρακικού, οι λίμνες με μαγευτικά χωριά όπως το Μπαμπαλιό, οι εύφορες πεδιάδες και τα βουνά της ορεινής Ναυπακτίας βρίσκονται κοντά στην Πάτρα, το πιο στρατηγικό λιμάνι στα δυτικά της χώρας μας.

Δυστυχώς, η Αιτωλοακαρνανία ανήκει στις φτωχότερες περιοχές. Με αγροτική προστιθέμενη αξία στα 270€/στρέμμα, οι αγρότες της περιοχής  βρίσκονται στο όριο της επιβίωσης. Στο άνυδρο Ισραήλ η απόδοση ξεπερνά τα 1200€/στρέμμα. Μικροκομματικά επιχειρήματα αποπροσανατολίζουν τη συζήτηση, όπως το εάν φταίει το ασφαλιστικό και το φορολογικό, όταν το 95% των αγροτών είχαν λιγότερα βάρη με το καινούργιο σύστημα.

Τα προβλήματα είναι διαχρονικά και δεν προσφέρονται για κομματική εκμετάλλευση. Από το 1991 μέχρι το 2001 ο αγροτικός τζίρος έπεσε από το 12,5% στο 5,2% του εθνικού ΑΕΠ και κατρακύλησε ακόμα και στο 2,55% το 2011. Δηλαδή την ίδια εποχή που στα αστικά κέντρα κυκλοφορούσε το αφήγημα των «προνομιούχων» αγροτών, οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις μαράζωναν από τον άγριο ανταγωνισμό των φτηνιάρικων εισαγωγών.

Στην Ελλάδα, επαναπαυθήκαμε στην υψηλή ποιότητα των προϊόντων μας, αλλά τα παιδιά εγκατέλειψαν τη δύσκολη ζωή του αγρότη. Η μεγάλη ηλικία των παραγωγών σε συνδυασμό με το πελατειακό κράτος και την έλλειψη στρατηγικής, άφησαν τα προϊόντα μας μακριά από τα ευρωπαϊκά ράφια.Ακόμα και οι τουρίστες της χώρας μας καταναλώνουν μόνο 17% ελληνικά προϊόντα, όταν στην Ιταλία η κατανάλωση ιταλικών προϊόντων ξεπερνά το 70%. Ιταλός εισαγωγέας ελληνικών προϊόντων είπε πρόσφατα σε διεθνές συνέδριο στη Θεσσαλονίκη: Παράγετε Φεράρι και πουλάτε Φίατ!!!