Ο ΖΩΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

  

Παρουσίαση της ομιλίας μου για τη σημασία της κτηνοτροφίας στο Λιδωρίκι

 

Στις 10-11 Ιουλίου 2023, πραγματοποιήθηκε στο Λιδωρίκι συνέδριο με τίτλο "Η συμβολή της κτηνοτροφίας στην ισορροπία-αειφορία του περιβάλλοντος. Είχα την τιμή να είμαι ομιλητής και επιχείρησα να  προχωρήσω τη συζήτηση σε ένα ακόμα επίπεδο: Τη συμβολή της κτηνοτροφίας, όχι μόνο στο φυσικό αλλά  και στο οικονομικό περιβάλλον της Ελλάδας. Θεωρώ ότι αυτή η πτυχή δυστυχώς αγνοείται από τους περισσότερους πολιτικούς, δημοσιογράφους, επιστημονες, που μεγαλωμένοι στο αστικό περιβάλλον, συχνά αγνοούν, όχι μόνο τη σημασία, αλλά ακόμα και την ύπαρξη των 2/3 της πατρίδας μας.

Τι είν’ η πατρίδα μας;

"Μην είναι τ’ άσπαρτα ψηλά βουνά;", αναρωτιέται ο ποιητής μας Ι. Πολέμης.

Η Ελλάδα, με μέσο υψόμετρο 500 περίπου μέτρα είναι 4^η σε μέσο υψόμετρο, μετά την Αυστρία, την Ισπανία και την Ιταλία. Δεν την χαρακτηρίζει όμως μόνο το υψόμετρο, αλλά οι εξαιρετικά απότομες και δύσβατες πλαγιές, που ορθώνονται σας τείχη ανάμεσα σε μικρές πεδιάδες. 

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Μεγάλη αυτονομία και οικονομική-πολιτιστική ποικιλότητα από περιοχή σε περιοχή.

 

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΠΙΟ ΜΕ ΑΠΟΤΟΜΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ

ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Είναι συνήθης παρανόηση, ότι η Πράσινη οικονομία αφορά στην προστασία της φύσης. Και μόνο ο τίτλος του τρέχοντος, οικονομικού προγράμματος της ΕΕ, «Green Deal», αίρει αυτή την παρανόηση.

Ποια είναι όμως η καινοτομία της Πράσινης οικονομίας; Απλά εσωτερικεύει κόστη που συνήθως παραβλέπονταν. Εάν, για παράδειγμα, μία οικονομική δραστηριότητα επιβαρύνει σημαντικά το οδικό δίκτυο, ποιος θα πληρώσει την αύξηση του κόστους μεταφορών;

Κατά την Πράσινη οικονομία, «περιβάλλον» μίας δραστηριότητας ορίζεται κάθε άλλη γειτονική φυσική ή ανθρωπογενής δραστηριότητα. Ένα διαλυτήριο αυτοκινήτων είναι οικολογική δραστηριότητα, αλλά ασύμβατη σε τουριστικό περιβάλλον.

Πριν 40 χρόνια, όσοι προειδοποιούσαμε για τις χωματερές θεωρούμασταν αιθεροβάμονες.

Καθυστερημένα και επώδυνα αποδείχθηκε, ότι το κόστος των χωματερών ξεπέρασε τα οφέλη της τακτικής «Παράγω-καταναλώνω-πετάω». Η Πράσινη οικονομία, χρεώνει το πρόβλημα σε όσους το προκαλούν, αρχή αυτονόητη πλέον σχεδόν από όλο το πολιτικό φάσμα. 

Δυστυχώς τα δύσκολα έπονται: 700 δις, μέχρι το 2100, θα κοστίσει στην Ελλάδα η κλιματική κρίση, σύμφωνα με την μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος. Ποσόν διπλάσιο από το δυσβάσταχτο δημόσιο χρέος. Ποιος θα πληρώσει αυτό το κόστος; Οι

ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ

 Η μόνη απάντηση στις παγκόσμιες απειλές

Η πανδημία  Covid-19 έδειξε σκληρά το πόσο ευάλωτες είναι η κοινωνία  και η οικονομία. Ο Π.Ο.Υ. προειδοποιεί και για άλλες πανδημίες[i] λόγω της αλλαγής θερμοκρασίας και της εισβολής του ανθρώπου στην άγρια φύση.

Η κλιματική κρίση προκαλεί ήδη τεράστιες καταστροφές και θα κοστίσει στην Ελλάδα 700 δις μέχρι το 2100[ii], δηλαδή σχεδόν 9 δις ετησίως, ποσό πολλαπλάσιο του χρέους της χώρας. Πέρα από δηλώσεις, οι οικονομικές ελίτ δεν βάζουν το χέρι στην τσέπη για να πληρώσουν τις καταστροφές που προκαλούν.

Η απροθυμία είναι αυτονόητη: Εάν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, που είναι υπεύθυνες για τις καταστροφές, κληθούν να τις πληρώσουν, θα χρεοκοπούσαν σε λίγες ώρες. Ακόμα χειρότερα: Ακόμα και εάν κάποιες χώρες φορολογήσουν τις ρυπογόνες δραστηριότητες, κανείς δεν εμποδίζει άλλες χώρες να τις καλοδέχονται. Κατά τη συνδιάσκεψη του Παρισιού (CoP21[iii]), συνομίλησα με ομολόγους μου υπουργούς από δεκάδες χώρες. Δεν άκουσα καμία αξιόπιστη λύση για αυτό το φαινόμενο (Carbon leakage[iv]). 

ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΕΥΕΛΙΞΙΑ: ΣΩΤΗΡΙΑ Ή ΠΛΗΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ;

Κεντρικό ζήτημα των τελευταίων ημερών είναι η θεσμοθέτηση της ευέλικτης εργασίας, …«εάν το θέλει ο εργαζόμενος», κατά την κυβερνητική διατύπωση.

Γελοιογραφία του Renfro 1915

Κατ’ αρχάς, οι τελευταίοι, που γνωρίζουν «τι θέλει ο εργαζόμενος», είναι τα κυβερνητικά στελέχη, ιδιαίτερα όσα δεν έχουν ποτέ εργαστεί ως μισθωτοί, ούτε έχουν απασχολήσει υπαλλήλους. Μάλλον ούτε γνωρίζουν ότι τα μνημόνια ΠΑΣΟΚ-ΝΔ  μείωσαν τις θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης από 4.225.700 το Δ’ τρίμηνο του 2009 σε 3.185.300 το Δ’ τρίμηνο του 2014. Δηλαδή, χάθηκαν πάνω από 1 εκατομμύριο θέσεις εργασίας, σε ενεργό πληθυσμό περίπου 5 εκατομμυρίων. Μιλάμε για κοινωνικό Αρμαγεδδώνα! Ανίκανοι να αντιληφθούν το έγκλημα τους, αναπαρήγαγαν το δυσφημιστικό αφήγημα για … «τεμπέληδες Έλληνες».

Η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ ανέκτησε πάνω από 400.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, φθάνοντας στις 3.594.500 το Β’ Τρίμηνο του 2019. Στο τέλος του 2020 οι θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης λιγόστεψαν ξανά σε 3.576.300[i].

Είτε λοιπόν φταίει ο κορωνοϊός, είτε η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία τους (που θεωρεί ότι όσο λιγοστεύουν οι θέσεις εργασίας τόσο πιο ανταγωνιστική γίνεται η οικονομία), οι θέσεις εργασίας στην Ελλάδα είναι τόσο δυσεύρετες, ώστε δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανοησία από τον ισχυρισμό ότι ο εργαζόμενος θα εργάζεται σε παράξενα ωράρια …. «επειδή το θέλει ο ίδιος».

Ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΤΗΝ ΑΡΡΩΣΤΗ ΚΑΙ ΓΕΡΑΣΜΕΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Από commons.wikipedia.org

Η ανθρωπότητα βιώνει μία πρωτόγνωρη κατάσταση.

Αφού βιώσαμε για μερικές δεκαετίες την ύβρι του «Άνθρωπου-Θεού» που είναι υπεράνω της φύσης, ένας ιός, με χαμηλή θνησιμότητα, αλλά μεγάλη δυνατότητα διασποράς, μας επαναφέρει στην ταπεινότητα. Η ανθρώπινη ύβρις δεν καταρρέει για πρώτη φορά. Το τσουνάμι στην Ινδονησία σκότωσε σε λίγη ώρα περίπου 250.000 ανθρώπους και ο τυφώνας Κατρίνα απέδειξε ότι η πολιτική προστασία στις ΗΠΑ είναι μαύρο ανέκδοτο.

Γιατί όμως ένας ιός με σχετικά χαμηλή θνησιμότητα, οδηγεί την ανθρωπότητα σε παγκόσμια καραντίνα; Γιατί οδηγούμαστε σε μία από τις σοβαρότερες μεταπολεμικές κρίσεις με απρόβλεπτες συνέπειες;

Φοβήθηκαν άραγε οι κυβερνήσεις την πιθανότητα για περισσότερους από 200.000 νεκρούς; Μακάρι!. Δυστυχώς μόνο η ατμοσφαιρική ρύπανση σκοτώνει ετησίως 400.000 στην Ε.Ε.[i] (6.000 μόνο στην Αττική) χωρίς να βλέπουμε τέτοια ευαισθησία.

Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΝΔ ΓΙΑ ΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

Ο κορμός της κριτικής της ΝΔ απέναντι στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ αφορά στην «ληστρική», όπως την αποκαλούν, φορολόγηση των πολιτών και των επαγγελματιών.

Στο άρθρο αυτό θα αποδείξω την απάτη της ΝΔ. Θα καταρρίψω το μύθευμα της αντιπολίτευσης, ότι η κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης μας στηρίζεται σε επαχθή φορολογία.

Θα αποδείξω ότι, όχι μόνο οι πολιτικές που ψηφίζουμε σήμερα δεν στηρίζονται στην φορολόγηση, αλλά ότι αντίθετα η κυβέρνηση μας είναι η πρώτη που στηρίζει την κοινωνική πολιτική στις στέρεες βάσεις της πραγματικής οικονομίας.

ΤΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ[i]

Το 2010, τη χρονιά που μπήκαμε στα μνημόνια, οι φόροι που εισέπραξε το ελληνικό δημόσιο ήταν περίπου στο 22,5% του ΑΕΠ. Το κράτος πήρε από πολίτες και επιχειρήσεις περίπου 51 δις. Την ίδια χρονιά όμως, για να συντηρηθεί το πελατειακό τους σύστημα, το έλλειμμα ξεπέρασε τα 24 δις, τα οποία προφανώς καλύφθηκαν από τον εγκληματικό δανεισμό που υπονομεύει ακόμα και σήμερα το μέλλον της οικονομίας και των παιδιών μας.

Με απλά λόγια, εάν ήθελε η τότε κυβέρνηση να είναι νοικοκυρεμένη θα έπρεπε να εισπράξει 75 δις! Τα πραγματικά  βάρη που φορτώθηκε ο λαός ήταν πάνω από 33% του ΑΕΠ. Μικρή σημασία έχει, εάν οι πολίτες πλήρωσαν 51δις, αφού χρεώθηκαν με υψηλά επιτόκια άλλα 24 δις.

To ΑΕΠ σε αγοραίες τιμές

Το 2014, τη χρονιά του Success story,  το κράτος εισέπραξε σε φόρους περίπου 47 δις. Νομίζετε ότι ο λαός ανακουφίστηκε;  Δυστυχώς όχι, γιατί στο μεταξύ το ΑΕΠ είχε μειωθεί στα 179 δις και η χώρα είχε χάσει το 25% του πλούτου της. Οι φόροι που εισέπραξε η τότε κυβέρνηση ήταν πάνω από 26% του ΑΕΠ, δηλαδή η Ελλάδα ήταν ήδη πρώτη σε φορολόγηση στην Ευρώπη μαζί με την Μάλτα.

Το κακό όμως ήταν ότι, παρά την εκτίναξη της φορολογίας, η κυβέρνηση δεν πέτυχε τους στόχους της, γιατί το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης τη χρονιά εκείνη ξεπέρασε τα 6 δις. Εάν τολμούσε η κυβέρνηση να εισπράξει αυτά τα 6 δις, για να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις της, θα έπρεπε να εισπράξει φόρους 53 δις, δηλαδή περίπου 30% του ΑΕΠ. Αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος που δεν ολοκλήρωσαν το 2^ο μνημόνιο και το έσκασαν σαν λαγοί. Αυτό το κενό έπρεπε να καλυφθεί με δημοσιονομική προσαρμογή από το 2015. Για αυτό είχαν δεσμευτεί για πλεονάσματα μεγαλύτερα του 4%.

Ας συγκρίνουμε λοιπόν τις κυβερνήσεις τους με την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.

Το 2017 εισπράχθηκαν φόροι λιγότεροι από 50 δις. Στο μεταξύ όμως και το ΑΕΠ ξεπέρασε τα 180 δις οπότε το ποσοστό είναι ελάχιστα διαφορετικό από αυτό που εισέπραξε η ΝΔ, δηλαδή 27,7% του ΑΕΠ.

Από τα 3 δις επιπλέον φορολογίας, περισσότερα από 1 δις είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής. Ταυτόχρονα, επιστρέψαμε στους ασθενέστερους το υπερπλεόνασμα και το σπουδαιότερο: Το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης, αφού πληρώθηκαν και οι δανειακές υποχρεώσεις ήταν 1,4 δις.  Δηλαδή δεν φορτώσαμε την κοινωνία με νέα υψηλότοκα δάνεια.

ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ ΛΟΙΠΟΝ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΟΤΙ ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ 10 ΔΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΜΕ 1. ΟΥΤΕ 10 ΔΙΣ ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ ΟΥΤΕ 1 ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΜΕ.

ΚΥΚΛΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Πυλώνας αγροτικής ανάπτυξης

Δεμένοι από την νεολιθική εποχή με τη φύση οι ψαράδες του Reine
Από Wikipedia

Αξιότιμες διακεκριμένες και διακεκριμένοι προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι*.

Ξεκινώντας θέλω να ευχαριστήσω θερμά τους διοργανωτές για την ευγενική τους πρόσκληση και την ευκαιρία που μου δίδεται να μοιραστώ μαζί σας λίγες σκέψεις.

Θεωρώ ότι έχει γίνει πλέον κτήμα σε όλους τους παράγοντες της οικονομίας και της παραγωγής, ότι η κυκλική οικονομία δεν είναι απλά μία ακόμα ευκαιρία για παραγωγή πλούτου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, είναι η τελευταία μας ευκαιρία να διαφυλάξουμε την ευημερία και να εξασφαλίσουμε μία βιώσιμη οικονομία για εμάς και τα παιδιά μας. Θεωρώ ότι οικονομίες που δεν θα στραφούν με ταχύτητα στην κυκλική οικονομία δεν έχουν πολλές ελπίδες επιβίωσης στο άμεσο μέλλον.

Ο αγροτικός τομέας, από την φύση του, είναι ιδανικό πεδίο ανάπτυξης της κυκλικής οικονομίας. Ας μην ξεχνάμε ότι το αγροτικό προϊόν προέρχεται από τους κύκλους της ζωής και είναι άρρηκτα δεμένο με την οικονομία της φύσης, που είναι αναπόφευκτα κυκλική.

Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότισσες και οι αγρότες είναι ίσως οι πιο ώριμοι πολίτες για αν αντιληφθούν την αναγκαιότητα και την σημασία της κυκλικής οικονομίας.

Σε κάποιο συνέδριο για τα αστικά απορρίμματα ένας ομιλητής είχε ισχυριστεί ότι, είναι εξαιρετικά δύσκολο να πειστούν οι γέροι να συμμετάσχουν σε προγράμματα ανακύκλωσης. Είχα αμέσως διαφωνήσει. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, που μεγάλωσαν σε χωριά, έχουν γαλουχηθεί με την αρχή ότι τίποτα δεν πρέπει να πετάγεται και τα πάντα κάπου χρησιμεύουν. Είχα τότε ισχυριστεί ότι οι πιο κακομαθημένες και κακομαθημένοι είναι οι ηλικίες 25-60 που μεγάλωσαν σε αστικά κέντρα.

Δυστυχώς σήμερα η απώλεια πλούτου στην αγροτική παραγωγή είναι τραγική. Ας δούμε μερικά παραδείγματα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Θα παρουσιάσω κάποια στοιχεία από το ΚΑΠΕ και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω το ΚΑΠΕ για την θαυμάσια δουλειά που έχει κάνει.

Θα ξεκινήσω από την πρώτη ομάδα οργανικών αποβλήτων από Βουστάσια, Πτηνοτροφία, Χοιροτροφία και Μεταποίηση γάλακτος. Εκεί έχουμε σήμερα 18 περίπου εκ. τόνους αποβλήτων ετησίως, που εάν αξιοποιηθούν μπορούν να αποδώσουν 451 Μw εγκατεστημένης ισχύος.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε την τεράστια ζημία που προκαλούν τα αντίστοιχα απόβλητα στο περιβάλλον αφού το μεθάνιο έχει 23 φορές μεγαλύτερη επίπτωση στην κλιματική αλλαγή από το

Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ

Κουφάρια της μη βιώσιμης ανάπτυξης

Διαβάζοντας συχνά απόψεις επαϊόντων για την ελληνική οικονομία νιώθω ότι, εάν έγραφαν έκθεση ιδεών, ο φιλόλογος θα τους είχε μηδενίσει, ως …εκτός θέματος. Δημόσιο χρέος, χρηματιστήριο, διεθνείς αγορές, ιδιωτικός δανεισμός εμπλέκονται σε ένα κουβάρι, που ο πολίτης νιώθει ανήμπορος να κατανοήσει. Καταλαβαίνει όμως, ότι στην εποχή των παχιών αγελάδων δεν τα «έφαγε μαζί με τον Πάγκαλο», ενώ στην κρίση χρεώθηκε την καταστροφή.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι αντιθέτως, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, εστιάζουμε στην βιώσιμη παραγωγή: δηλαδή στην παραγωγή αγαθών με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Παραγωγή με παρόν και μέλλον, χωρίς αρπαχτές που τις πληρώσαμε εκ των υστέρων πολύ ακριβά!

Ας δούμε δύο επίκαιρα παραδείγματα

ΕΞΟΡΥΞΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ.

Κάποιοι επιμένουν ότι θα μας σώσουν τα πετρέλαια. Ωστόσο σε συγκριτική μελέτη μου το 2012^* αποδεικνύω ότι οι εξορύξεις δεν έκαναν πλουσιότερη καμία χώρα. Εάν λοιπόν συνυπολογίσουμε και το κόστος της κλιματικής αλλαγής, που η Τράπεζα της Ελλάδος και η Ακαδημία Αθηνών το υπολογίζουν για την Ελλάδα σε 700 δις € μέχρι το 2100, τότε η εξόρυξη αποδεικνύεται καταστροφική. Κάποιοι ελάχιστοι (κυρίως πολυεθνικές) θα κερδίσουν, φορτώνοντας σε εμάς και τα παιδιά μας τις ζημιές. Το πετρέλαιο δεν είναι μονόδρομος. Με 6000€ μία σταβλική εγκατάσταση μπορεί να απεξαρτηθεί από το πετρέλαιο και τη ΔΕΗ. Μία αντίστοιχου κόστους ντιζελογεννήτρια απαιτεί σέρβις και πετρέλαιο.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ

Εγκατάλειψη/ξαναζωντάμεμα

Τα ευχολόγια για την ανάκαμψη του πρωτογενούς τομέα, αποκρύπτουν τα αίτια εγκατάλειψης της δεν υπήρχε ζωή! Ένας φαύλος κύκλος εγκατάλειψης οδηγούσε σε νέα εγκατάλειψη.
υπαίθρου: Αρχικά, το μετεμφυλιακό καθεστώς φοβόταν την αναβίωση του εμφυλίου. Ξεριζώθηκαν οι «χωριάτες» και γέμισαν τις μεγαλουπόλεις. Δυσφημίστηκαν οι παραδόσεις, τα τραγούδια, η δουλειά στην ύπαιθρο. Αργότερα ο ξεριζωμός συνεχίστηκε αφού έκλειναν σχολεία, δεν υπήρχαν νοσοκομεία,

Πώς όμως θα επιστρέψουν οι νέοι στα χωριά, όπου ένα χρυσορυχείο κοιμάται;

Ενεργειακή Δημοκρατία Πορεία προς το μέλλον

Καλημέρα φίλες και φίλοι1

Καλούμαστε να συζητήσουμε για την ενεργειακή δημοκρατία. Κατ’ αρχάς ο τίτλος ξενίζει: εάν δεχθούμε ότι ζούμε σε δημοκρατικά καθεστώτα η έκφραση «ενεργειακή δημοκρατία» είναι παράλογη. Η δημοκρατία είναι δημοκρατία καθεαυτή και δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να της κολλάμε επίθετα. Πώς θα μας φαινόταν η έκφραση «διατροφική δημοκρατία», «χωροταξική δημοκρατία», «δημοκρατία της υγείας»;

Εάν λοιπόν συζητάμε για ενεργειακή δημοκρατία, ως αιτούμενο, μήπως σημαντικές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές πτυχές του πολιτεύματος μας δεν είναι δημοκρατικές; Ας διερευνήσουμε αυτό το ενδεχόμενο, με μερικά ιστορικά παραδείγματα, όσο πιο συνοπτικά γίνεται,  γιατί άλλος είναι ο στόχος της συζήτησης:

ΑΡΧΕΓΟΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ

Οι πρωτόγονες κοινωνίες ήταν φύσει δημοκρατικές. Η κοινότητα συναποφάσιζε για το κυνήγι μαμούθ ή πού θα μετακινηθεί για τροφή.

Το πρώτο έλλειμμα δημοκρατίας δημιουργείται όταν ο άνθρωπος δεσμεύει γη για καλλιέργεια  και εκμεταλλεύεται ζώα για κρέας, μαλλί ή γάλα. Οι πρώτοι βασιλιάδες δεν είναι τίποτα περισσότερο από όσους με τη ρώμη εγγυώντο τα πλεονάσματα της παραγωγής έναντι εξωτερικών απειλών. Και οι

Από en.wikipedia.org

πρώτοι δούλοι είναι οι αιχμάλωτοι μαχών για διεκδίκηση γης. Για χιλιάδες χρόνια η εξουσία ταυτίζεται με την έγγεια πρόσοδο. Αφεντικό είναι όποιος κατέχει και εκμεταλλεύεται τη γη.

Η αυτονόητη λοιπόν σε πρωτόγονες κοινωνίες κοινωνία βαθμιαία υποχωρεί, όσο εδραιώνεται η δέσμευση γης από όσους έχουν την δύναμη, τους στρατούς και τις δομές να την κατέχουν και νικούν σε πολέμους για να διευρύνουν την επικράτεια τους.

Η σημερινή δημοκρατία στηρίζεται στο πολίτευμα που περιέγραψε ο Αριστοτέλης. Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ενέπνευσε τους φιλόσοφους της Αναγέννησης και τους ηγέτες της αμερικανικής  ή της γαλλικής επανάστασης.

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟΣ

Ποιοι όμως οικονομικοί κα κοινωνικοί όροι οδήγησαν την κοινωνία σε εκδημοκρατισμό από τον 17^ο έως και τον 20^ο αιώνα;

Η απάντηση είναι απλή: Το βιομηχανικό και εμπορικό κεφάλαιο άρχισαν να δημιουργούν πολλαπλάσιο πλούτο σε σχέση με την έγγεια πρόσοδο. Έρχεται η στιγμή που οι φεουδάρχες χρωστάνε πολλαπλάσια χρήματα στους Ολλανδούς τραπεζίτες από όσο αξίζει η γη τους. Ο καπιταλισμός εισβάλει ορμητικά στο οικονομικό γίγνεσθαι. Η έγγεια πρόσοδος ακόμα και του

από wikipedia commons

μεγαλύτερου κτηματία ωχριά μπροστά στον πλούτο που συσσωρεύουν οι τραπεζίτες Ρότσιλντ ή οι κάτοχοι ατμομηχανών Ροκφέλερ. Και ο πλούτος των Ροκφέλερ ωχριά μπροστά στην καινοτομία του Γκέιτς ή του Ζάκερμπεργκ.

Στον καπιταλισμό ο καθένας μπορεί δυνητικά να γίνει Γκέιτς χωρίς να κληρονομήσει το δουκάτο του μπαμπά του. Το κεφάλαιο στο καπιταλισμό είναι κινητικό και έχει ανάγκη από τη δημοκρατία για να αναπτυχθεί ελεύθερα. Έχει ανάγκη από τη δημοκρατία για να επιβάλει την καθολική εκπαίδευση ή το έθνος-κράτος. Έχει ανάγκη από «ελεύθερους» εργάτες που να πουλάνε κινητικά την εργασία τους και όχι ισόβια ιδιοκτησία δούλων. Οι χώρες που απέκτησαν νωρίτερα δημοκρατικά πολιτεύματα κυριάρχησαν.

Για να μην παρεξηγηθώ, δεν ισχυρίζομαι ότι στα πολιτεύματα αυτά δεν υπάρχει άγρια εκμετάλλευση.

ΕΞΟΡΥΞΕΙΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ: ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΟΥΤΟΥ Ή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΗΣΤΕΙΑ;

Τον τελευταίο καιρό η προπαγάνδα  για τον ορυκτό πλούτο της χώρας που θα μας γλυτώσει από το χρέος και κάθε άλλη κακοδαιμονία εντείνεται. Τα επιχειρήματα είναι πολλά:

• 10 τρις δολάρια αξίζουν τα πετρέλαια της Κρήτης¹.
• 800 δις θα βάλει το κράτος στα ταμεία του. Θα εξοφλήσουμε το δημόσιο χρέος και θα μας μείνει και περίσσευμα, ακόμα και ένα αντλήσουμε τις μισές από τις προσδοκώμενες ποσότητες².
•  200. 000 θα είναι οι θέσεις εργασίας, χωρίς να υπολογίσουμε μια παράλληλη ανάπτυξη, άλλων δραστηριοτήτων³.
•  Τροχοπέδη σε όλα αυτά είναι οι Οικολόγοι Πράσινοι³ που, για να σώσουν τα ψάρια και τα πουλιά, αφήνουν θαμμένο κάτω από τη γη τον εθνικό πλούτο της χώρας. Οι τοπικές κοινωνίες έχουν …στενά συμφέροντα, μικροκομματικές σκοπιμότητες και στείρες αντιλήψεις⁴.
•  Μηδενικός είναι ο κίνδυνος από την εξόρυξη φυσικού αερίου, αφού …δεν διαλύεται στο νερό⁵. Τα ηφαίστεια κάτω από την Κρήτη εκπέμπουν πολλαπλάσιους υδρογονάνθρακες χωρίς κανένα πρόβλημα.
• Η κλιματική αλλαγή είναι μία συνωμοσία σε βάρος των συμφερόντων του έθνους.

Το εντυπωσιακό σε όλα αυτά είναι η έκταση που καλύπτουν στα ΜΜΕ, σε σχέση με την έκταση που καλύπτουν τα άρθρα όσων διαφωνούν με τη λογική του εξορυκτισμού. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς, γιατί αφού τα επιχειρήματα υπέρ του εξορυκτισμού είναι τόσο συντριπτικά, τι φοβούνται και φιμώνουν την αντίθετη άποψη.

Δεν σκοπεύω να αναλώσω πολύ χρόνο για να αποδείξω ότι όλα τα παραπάνω είναι στρεβλώσεις ή ανακρίβειες.

Κατ’ αρχάς στο άρθρο μου το 2012 «Πετρέλαια Πακτωλός ή Άνθρακες» αποδεικνύω με αδιάσειστα συγκριτικά στοιχεία ότι δεν υπάρχει καμία χώρα στον πλανήτη που να ωφελήθηκε από τις εξορύξεις. Κάποιοι μνημονεύουν τη Νορβηγία. Αρκεί μια απλή σύγκριση με τη Σουηδία, που δεν εξόρυξε υδρογονάνθρακες, για να αποδειχθεί ότι οι δύο οικονομία είχαν παρόμοια ανάπτυξη. Με απλά λόγια είτε πετρέλαια έχει μια χώρα είτε φτιάχνει κινητά, είναι η δομή της οικονομίας της που την κάνει να έχει υψηλό ΑΕΠ και χαμηλό δείκτη GINI. Στην Ελλάδα υπάρχουν δεκάδες τομείς που κοιμούνται όπως η δασοπονία. Η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει 8 δις ετησίως ΑΠΑ αποκλειστικά από την δασοπονία. Εάν λοιπόν η Νορβηγία εστίασε σε δημόσιες επιχειρήσεις πετρελαίου, η γειτονική

H νορβηγική εταιρία πετρελαίων
Εικόνα από το Commons Wikipedia

Σουηδία εστίασε σε άλλους τομείς με τα ίδια εξαιρετικά αποτελέσματα. Αντίθετα εάν συγκρίνουμε  την πετρελαιοπαραγωγό Ρουμανία με την μη πετρελαιοπαραγωγό Αυστρία, διαπιστώνουμε ότι και πάλι είναι η δομή της οικονομίας που καθορίζει το εάν μια χώρα έχει προκόβει ή όχι.

Ωστόσο θα επιμείνω λίγο στην Νορβηγία, γιατί το εθνικοποιημένο μοντέλο ήταν μια μοναδικότητα λόγω του αντίπαλου δέους της ΕΣΣΔ. Στον υπόλοιπο πλανήτη, οι εξορύξεις ταυτίζονται με έλλειψη δημοκρατίας, έντονες κοινωνικές ανισότητες, πολέμους και δυστυχία. Πολλές χώρες πρόκοψαν χωρίς πετρέλαια όπως η Σουηδία, δυστυχώς όμως, καμία πετρελαιοπαραγωγός δεν είχε την τύχη της Νορβηγίας σε θέματα δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εξορύξεων τα στοιχεία είναι συντριπτικά, οπότε ας μην αποδείξουμε το αυτονόητο. Μια απλή εικόνα οποιουδήποτε πετρελαιοπαραγωγού πεδίου, αρκεί για να διαπιστώσουμε πώς θα καταντήσουν το Κατάκολο ή η Ήπειρος. Θα επιμείνω στο οικονομικό αποτύπωμα, γιατί οι κοινότητες που κάμφθηκαν και δέχθηκαν τις εξορύξεις απλά "εξαγοράστηκαν". Γνώριζαν την επικείμενη απώλεια του καθαρού νερού, την κοπή αιωνόβιων δασών, ή την απώλεια θέσεων εργασίας στην αλιεία, τον τουρισμό ή την γεωργία. Απλά υπέκυψαν στις οικονομικές υποσχέσεις, σε θέσεις εργασίας μακριά από τα χαλάζια, τις στάνες ή την σκληρή ζωή του ψαρά και σε απολαβές που να μην εξαρτώνται από τον έμπορο που αγοράζει το γάλα. Αυτό είναι το κρίσιμο ζήτημα και όχι εάν γνώριζαν την καταστροφή του περιβάλλοντος. Το κακό είναι ότι σπάνια τηρούνται οι υποσχέσεις των εταιριών. Όταν μια περιοχή παραδοθεί στον εξορυκτισμό, δεν υπάρχει επιστροφή. Και τότε οι εταιρίες παύουν να χαϊδεύουν αυτιά και επιβάλουν μισθούς αποικιοκρατίας. Το πιο ζωντανό παράδειγμα στην Ελλάδα είναι ο ιερός κόλπος της Ελευσίνας.

Ο αρχαιολογικος χώρος της
Ελευσίνας το 1953
Φωτογραφία του
Henri Cartier Bresson

Ας μετρήσουμε την τουριστική αξία μια περιοχής που η αισθητική και ιστορική του αξία ισοδυναμούσε με αυτή ίσως της Σαντορίνης ή των Δελφών, για να διαπιστώσουμε, πόσο συμβατά είναι τα διυλιστήρια και οι προβλήτες πετρελαιοειδών με το φυσικό κάλλος και τις αρχαιότητες.  Άλλωστε τα στοιχεία από τις ΗΠΑ⁶ αποδεικνύουν ότι οι περιοχές με εξορύξεις έχουν λιγότερο από το μισό ΑΕΠ από τουρισμό σε σχέση με γειτονικές χωρίς εξορύξεις.

Ωστόσο δεν θέλω σήμερα να εστιάσω σε ούτε στο οικονομικό, ούτε στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Όποιος αμφιβάλει ας διαβάσει το βιβλίο της Naomi Klein

Θέλω περισσότερο να εστιάσω στην φύση των πετρελαϊκών εταιριών, τα συμφέροντα των οποίων καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.

Οι επιπτώσεις των εξορύξεων υδρογονανθράκων

Παρουσίαση στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης 14/9/18

Οι περιοχές πιθανών εξορύξεων στην Ελλάδα και την Κύπρο

Οι 17 στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ. Όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω, επηρεάζονται σχεδόν όλοι αρνητικά από τις εξορύξεις.

Άτιμα ψέματα, έντιμα ψέματα και σκληρές αλήθειες.

Από τότε που υπάρχουν στον κόσμο η κλεψιά και η απάτη, είναι οι ίδιοι οι απατεώνες, που συχνά διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους ενάντια στις απάτες. Παγκόσμιας εμβέλειας απατεώνες, υπήρξαν ιεράρχες της ηθικής πριν αποκαλυφθούν, όπως ο πρόεδρος την Enron Κένεθ Λέι[i]

Αξίζει να ξαναδούμε τη χαριτωμένη ταινία με τον Ηλιόπουλο, τη Βλαχοπούλου και τον Παπαγιαννόπουλο «Φωνάζει ο κλέφτης», όπου ο αρχιαπατεώνας Ντούζος φωνάζει την αστυνομία για να συλλάβουν τον δυστυχή Ηλιόπουλο που αποκάλυψε τις κλεψιές.

Δυστυχώς η μνημονιακή τραγωδία δεν ήταν για γέλια. Όσοι απομύζησαν τον πλούτο του ελληνικού λαού, χρησιμοποιούν αδίστακτη προπαγάνδα για να θολώσουν τα νερά, ώστε να τους εμπιστευτεί ξανά ο ελληνικό λαός και να συνεχίσουν το πάρτι σε βάρος μας.

Αν αρκετοί αυτουργοί ήταν στελέχη κομμάτων που κυβέρνησαν, αυτό δεν σημαίνει ότι συλλήβδην οι πολιτικοί αυτών των κομμάτων ήταν απατεώνες. Απλά η πλειοψηφία των εντίμων, εγκλωβίστηκε στην φαυλότητα και δεν κατέφερε να καθαρίσει την κόπρο του Αυγείου. Κάποιοι προσπάθησαν να συγκρουστούν, αλλά δεν τα κατάφεραν. Κάποιοι ανέχθηκαν για να επιβιώσουν πολιτικά. Κάποιοι άλλοι κατάφεραν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως ο Αντώνης Τρίτσης, αλλά δεν δόθηκε συνέχεια.

Σήμερα που δεν έφτασε ο κόμπος στο χτένι, αλλά έσπασαν και ο κόμπος και το χτένι, οφείλουμε να δώσουμε τέλος σε αυτό το φαύλο καθεστώς. Είναι βέβαιο ότι έχει καταρρεύσει. Το στοίχημα είναι να μην συμπαρασύρει ολόκληρη την χώρα μας. Είναι λοιπόν εθνικό το προσκλητήριο για ενότητα ενάντια στο διαπλεκόμενο σύστημα, που ξεπερνά τις κομματικές περιχαρακώσεις, Δεξιάς, Αριστεράς, Σοσιαλδημοκρατίας, κ.ο.κ.

Έχει πολύ μεγάλη σημασία να αφοπλίσουμε τα παπαγαλάκια που επιχειρούν να ταυτίσουν τα συμφέροντα της χώρας με τα συμφέροντα των εντολέων τους. Έχουμε καθήκον να αποκαλύψουμε τα άτιμα ψέματα τους!

Στο δεύτερο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με τα έντιμα ψέματα, δηλαδή τα ψέματα που δεν εκπορεύονται από κακόβουλες σκοπιμότητες, αλλά από ιδεολογικές αγκυλώσεις.

ΤΑ ΑΤΙΜΑ ΨΕΜΑΤΑ

Πρώτο και πιο φρέσκο ψέμα, από πηγές της ΝΔ: Ο πρωθυπουργός είπε ψέματα στη ΔΕΘ: Η ανεργία δεν μειώνεται με θέσεις πλήρους απασχόλησης αφού με τα στοιχεία της ΕΡΓΑΝΗ το 57% των νέων θέσεων εργασίας είναι μερικής ή εκ περιτροπής απασχόληση. Η αποκλιμάκωση της ανεργίας ξεκίνησε το 2013 και ήταν το 2015 25,7%

Κατ’ αρχάς είναι γελοίο να αναφέρεται η ΝΔ στο 2015, αφού τότε κυβερνούσε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η αποκλιμάκωση της ανεργίας δεν ξεκίνησε το 2013, αφού τον Φεβρουάριο του 14 έφτασε στο ποσοστό ρεκόρ του 28,4%. Μειώθηκε κατά το θέρος του 14 (φυσιολογικά λόγω τουρισμού) και ανέβηκε ξανά στο 26,8% τον Δεκέμβριο του 14. Η μεγάλη όμως απάτη της ΝΔ είναι η χρήση του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ για να ισχυριστεί ότι η ανεργία δεν μειώθηκε επί ΣΥΡΙΖΑ!

Θα αναφέρω ένα ακραίο παράδειγμα για να δείξω την απάτη όποιου χρησιμοποιεί το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ για να μετρά την ανεργία: Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός ανέργου που βρίσκει

H Μεταμνημονιακή άνοιξη

Η απαλλαγή από τις μνημονιακές επιταγές, είναι για την κυβέρνηση και τον λαό  η αρχή μιας περιόδου αυξημένης ευθύνης, στην  πορεία οικοδόμησης μιας βιώσιμης οικονομίας που να σέβεται τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Μιας οικονομίας που δεν θα απλώνει το χέρι σε δανειστές. 

Ποια θα είναι η συνέχεια;

• Θα αξιοποιηθεί η περίοδος χάριτος με χαμηλές δανειακές υποχρεώσεις, ώστε στις επόμενες δεκαετίες να έχουμε αποκτήσει μια ισχυρή και βιώσιμη οικονομία, που να σέβεται τον άνθρωπο, το περιβάλλον και την πολιτισμική μας κληρονομιά;
• Θα βρουν ευκαιρία τα παράσιτα να απομυζούν τον πλούτο της χώρας και  στην πρώτη διεθνή κρίση η Ελλάδα θα είναι πάλι ανοχύρωτη; 
• Ποια θα είναι τα απόνερα της μνημονιακής περιόδου στην κοινωνία και την οικονομία; Ήδη κάποιοι νοσταλγούν: "τι θα γίνουμε χωρίς βαρβάρους;"

Τρεις πυλώνες θα συντελέσουν στο να ανακτήσει η χώρα μας την θέση που της αξίζει στον διεθνή γεωπολιτικό και οικονομικό χάρτη:

• Η ενδελεχής αξιολόγηση της προμνημονιακής περιόδου και των πραγματικών αιτιών που οδήγησαν την κοινωνία και την οικονομία στη χρεοκοπία.
• Η αξιολόγηση των στρατηγικών πλεονεκτημάτων της πατρίδας μας.
• Η προτεραιοποίηση των τομέων στους οποίους απαιτούνται ανατροπές, που θα απογειώσουν την ελληνική παραγωγική μηχανή.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι έχουμε να καταθέσουμε ώριμες προτάσεις για την επόμενη μέρα. Ξεκινώ αυτόν τον κύκλο άρθρων με την ομιλία μου στην έδρα του ιδρύματος Heinrich Boell στο Βερολίνο τον Ιούνιο του 2018

Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ HEINRICH BOELL

Καλημέρα σε όλες και όλους

Σας ευχαριστώ που μου δίνετε την ευκαιρία να συζητήσουμε σήμερα για την Ελλάδα, την κοιτίδα του Δυτικού Πολιτισμού.

Η πατρίδα μου εξακολουθεί να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, παρά τις τεράστιες θυσίες και τα βήματα δημοσιονομικής εξυγίανσης. Είναι λοιπόν επιτακτικό να κάνουμε έναν απολογισμό της κρίσης και, με την έξοδο από τα μνημόνια, να συμφωνήσουμε στα παραπέρα βήματα εξυγίανσης.

Να ξεκαθαρίσω από την αρχή, ότι οι Οικολόγοι Πράσινοι, τους οποίους εκπροσωπώ στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και την ελληνική κυβέρνηση, ουδέποτε υπήρξαμε οπαδοί της άποψης ότι η Ελλάδα υπήρξε θύμα μίας διεθνούς συνωμοσίας.

Η Ελλάδα υπήρξε θύμα ενός φαύλου καθεστώτος που, από το τέλος του αιματηρού εμφυλίου μέχρι σήμερα, απομύζησε τους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους. Επιτρέψτε μου κάποια παραδείγματα σε τίτλους:

• Τα 2/3 της χώρας ερημώθηκαν, κυρίως για πολιτικούς λόγους. Πλούσια χωριά με 4000 χιλιάδες κατοίκους, σήμερα αριθμούν λίγες δεκάδες κατά πλειοψηφία γέρους. Η πολιτεία πληρώνει δασκάλους, γιατρούς ή δίκτυα για περιοχές με ελάχιστο ΑΕΠ. Περιοχές που στην Αυστρία ή τον Μέλανα Δρυμό ανθούν και αποτελούν παγκόσμιο πόλο έλξης, στην Ελλάδα είναι έρημες.

Ο ΕΝΑΡΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΚΛΕΙΝΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΝ ΦΑΥΛΟ ΚΥΚΛΟ ΤΩΝ ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ

Στις 20 Αυγούστου έκλεισε ο φαύλος κύκλος των μνημονίων. Πληρώσαμε πολύ μεγάλο τίμημα και δεν πρέπει να πάει χαμένο. H έξοδος πρέπει να είναι οριστική, να αφήσουμε οριστικά στο παρελθόν και ό,τι μας οδήγησε σε αυτά!
Ποτέ να μην ξεχάσουμε :

•           Το διαπλεκόμενο καθεστώς που ευθύνεται για την απώλεια του 25% του πλούτου της χώρας.

Η έκθεση Mc Kinsey αναφέρεται σε
"δαπανηρό" δημόσιο τομέα
ενώ είναι καθαρό ότι ήταν μικρότερος
από τον ευρωπαϊκό μέσον όρο, χωρίς
να συνυπολογίσουμε την
Ορεινότητα και τη Νησιωτικότητα

• Τι χυδαία δυσφήμηση επαγγελματικών κλάδων, όπως οι μηχανικοί, που βαφτίστηκαν «προνομιούχα κλειστά επαγγέλματα» για να ενοχοποιηθούν κι αυτοί όπως και άλλοι επαγγελματίες για την καταστροφή της οικονομίας, τη στιγμή που έχαναν το 80% του κύκλου εργασιών τους.
•         Την ενοχοποίηση του δημόσιου τομέα και την οριζόντια αποψίλωση του, ακόμα και σε τομείς νευραλγικούς για την οικονομία και την ασφάλεια των πολιτών. 
•      Τους θεσμικούς εκπροσώπους του ΔΝΤ και της ΕΕ, με τις καταστρεπτικές συνταγές τους.
•          Τις ηγεσίες των ευρωπαϊκών κρατών, που αντί να βοηθήσουν, κερδοσκόπησαν σε βάρος μας.
•          Τον διχασμό ανάμεσα στους λαούς της Ε.Ε. που απειλεί σήμερα την ίδια τη συνοχή της: αντί να ενοχοποιηθούν οι ληστρικές πολιτικές, ενοχοποιήθηκαν οι λαοί.
•          Την κατασυκοφάντηση ενός ολόκληρου λαού, που ενώ  εργαζόμαστε περισσότερες ώρες από το σύνολο των υπόλοιπων Ευρωπαίων¹, βαφτιστήκαμε οι «Τεμπέληδες Έλληνες».

Τα spreads 2006-2010

Σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Ραδιόφωνο του Πρώτου Θέματος με τους κ.κ. Μάκη Πολλάτο και Γιάννη Μακρυγιάννη άνοιξε ένας πολύ σημαντικός διάλογος: Το εάν τα σημερινά επιτόκια των δεκαετών ομολόγων έχουν επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα, δηλαδή τα επίπεδα 2006-2008.
Θα δώσω δίκιο στους δημοσιογράφους, όσον αφορά τα spreads, γιατί πράγματι ήταν μικρότερα από τα σημερινά, όπως φαίνεται στην τριμηνιαία επιθεώρηση της Τράπεζας της Ελλάδος, της οποίας απόσπασμα είναι η παραπάνω πίνακας, που βρίσκεται στην σελίδα 93 της συγκεκριμένης επιθεώρησης.
Να θυμίσω στους αναγνώστες που δεν παρακολουθούν οικονομικές στήλες, ότι τα spreads αφορούν στην διαφορά απόδοσης ανάμεσα στα γερμανικά και ελληνικά ομόλογα.
Εύκολα όμως μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι τα spreads ήταν μικρά, γιατί την περίοδο εκείνη είχαν αυξηθεί σημαντικά και τα γερμανικά επιτόκια. Η χώρα λοιπόν δανειζόταν με επιτόκια που τον Ιανουάριο του 2006 ήταν περίπου 3,5% και σύντομα ξεπέρασαν το 4,2% για να αγγίξουν το 4,9%

Η επόμενη 2ετία ήταν καταστροφική:
Στην τριμηνιαία έκθεση 2009-2010 βλέπουμε ότι ενώ τα γερμανικά επιτόκια αποκλιμακώνονταν, τα ελληνικά συνεχίζουν να αυξάνονται ξεπερνώντας το φράγμα του 6% στις αρχές του 2009 και το φράγμα του 7% στις αρχές του 2010.
Λίγους μήνες μετά η χώρα σέρνεται εκούσα άκουσα στο πρώτο μνημόνιο.

Η συνέχεια είναι γνωστή γιατί το αξιόχρεο της χώρας στην πράξη εκμηδενίστηκε.

Σε όλη την διάρκεια των δύο πρώτων μνημονίων τα spreads ουδέποτε έπεσαν κάτω από το 4,25%. Οι χαμηλότερες επιδόσεις για τις οποίες θριαμβολογούσε η τότε κυβέρνηση επιτεύχθηκαν τον Ιούνιο του 2014, για πολύ λίγες εβδομάδες. Τον Σεπτέμβριο του 2014 τα spreads ανέβηκαν ξανά σχεδόν στις 6 ποσοστιαίες μονάδες (5,96% στις 30 Σεπτεμβρίου). Ακόμα όμως και εκείνη την εποχή οι αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων ήταν πολύ υψηλές.

Το Βήμα θριαμβολογούσε τον Απρίλιο του 2014 για την έκδοση του 5ετούς που η απόδοση του άγγιζε το 5%

Το "φθινόπωρο" της Κεντροαριστεράς

Έντουαρντ Μπερνστάιν,
από τους βασικούς θεμελιωτές
της σοσιαλδημοκρατίας

Τα κιτρινα φύλλα πρέπει να σαπίσουν για να ανθίσει το δάσος*

Με πενιχρό** ενδιαφέρον παρακολουθεί η ελληνική κοινωνία την προσπάθεια δημιουργίας κεντροαριστερού κόμματος. Πέρα από την γενικά εντεινόμενη αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική, εκτιμώ ότι η παρακμή της «κεντροαριστεράς» έχει αντικειμενικές και παγκόσμιες αιτίες.

Στο υπό έκδοση βιβλίο μου αναφέρομαι στις αιτίες που οδηγούν τη σοσιαλδημοκρατία σε ιστορικό τέλος, ανάλογο με το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμού. Αντίστοιχα τεκμηριώνεται η παρακμή του νεοφιλελευθερισμού, που απειλεί με κατάρρευση την κοινωνία και τον πλανήτη.

Στη τηλεοπτική σειρά Downton Abbey
περιγράφεται με γλαφυρότητα η
φοβική στάση των γαιοκτημόνων για τον
αστικό τρόπο ζωής

Ίσως τα παραπάνω ακούγονται απαισιόδοξα και εσχατολογικά. Ισχύει το ακριβώς αντίθετο: Η ιστορία ανέκαθεν προχωρούσε, προχωράει και θα προχωράει με άλματα και κάθε άλμα αναπόφευκτα γεννά «νοσταλγούς». Στο άρθρο μου «Η παρακμή των παρηκμασμένων»^***, μνημονεύω αυτή την αναπόφευκτη πτυχή της ανθρώπινης φύσης:
Οι φεουδάρχες βίωναν την άνθιση του καπιταλισμού, ως παρακμή της κοινωνίας και όχι ως παρακμή της φεουδαρχίας.

Η παρακμή των οικονομικών μοντέλων του 20^ου αιώνα γεννά κινδύνους και προκλήσεις, αλλά είναι στο χέρι μας να απαντήσουμε στην παρακμή με ένα νέο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που να σέβεται την φύση και τον άνθρωπο.

Ας παρουσιάσουμε συνοπτικά τα κεφάλαια του βιβλίου που αναφέρονται στην άνθιση και το ιστορικό τέλος της σοσιαλδημοκρατίας.

Ο οικονομικός παράγοντας: Κεϋνσιανισμός

Αφίσα της Tennessee ValleyAythority,
δημόσιας εταιρίας
που ίδρυσε ο Ρούσβελτ
για να αντιμετωπίσει
τις συνέπειες της μεγάλης
ύφεσης

Η σοσιαλδημοκρατία, γεννιέται κατά το κραχ του 29, αλλά κυριαρχεί στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με την διάσκεψη του Bretton Woods, ως απάντηση του δυτικού κόσμου στην ανάγκη ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης Ευρώπης και την ανάγκη απόδειξης, ότι η ευημερία των εργατών δεν είναι προνόμιο του υπαρκτού σοσιαλισμού. Με στόχο την ανοικοδόμηση και την αποφυγή μελλοντικών κραχ, οι δυτικές κυβερνήσεις προχωρούν σε γενναίες δημόσιες επενδύσεις και στην ίδρυση του ΔΝΤ, (που μέχρι το 1973 εκπληρώνει τον θεσμικό του ρόλο, ενίσχυσης χωρών με πρόβλημα ρευστότητας, χωρίς επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών). Μόνο η αμερικανική βοήθεια προς την Ευρώπη ξεπέρασε τα 5 δις $, όταν ολόκληρος ο προϋπολογισμός του ΟΗΕ δεν ξεπερνούσε τα 100 εκ.

Η πετρελαϊκή κρίση του 73 οδηγεί τον Κεϋνσιανισμό στο τέλος του. Η ραγδαία αύξηση της τιμής του πετρελαίου στραγγαλίζει τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Η Μ. Βρετανία αναγκάζεται να προσφύγει στο ΔΝΤ και λίγα χρόνια αργότερα αναλαμβάνει η Θάτσερ.

Γεωπολιτικός παράγοντας: Ψυχρός πόλεμος και αυξανόμενη επιρροή της ΕΣΣΔ

Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία

Η ενσάρκωση ενός ονείρου

Ξεκίνησε σαν μία εναλλακτική ιδέα. Σαν ένας διαφορετικός τρόπος να εργαζόμαστε. Οι περισσότεροι απλά το εφαρμόσαμε στην δουλειά μας, χωρίς κάποιο θεσμικό πλαίσιο: Απλά μοιράζαμε όλα τα κέρδη, αναλογικά με τις ώρες που είχαμε εργαστεί. Κάποιοι, πιο ονειροπόλοι αφιερώθηκαν στον εθελοντισμό και απλά μοιράζονταν ένα μικρό εισόδημα για να καλύπτουν τα χρειώδη.

Στην πιο απόλυτη μορφή, κάποιοι άλλοι απαρνήθηκαν τις καριέρες και τον αστικό τρόπο ζωής και επιχείρησαν μια κοινοβιακή ζωή στην φύση.

Για πολλά χρόνια η εναλλακτική ιδέα ξεκινούσε από την άρνηση της καριέρας, την άρνηση του βιασμού της φύσης, την άρνηση του καταναλωτισμού, την άρνηση του άγριου ρυθμού της μεγαλούπολης.

Η υπόλοιπη κοινωνία αντιμετώπιζε αυτόν τον πειραματισμό με ποικίλα συναισθήματα: Ειρωνεία, συγκατάβαση, συμπάθεια ανάμικτη με περιφρόνηση, όπως συμπαθούμε τον άκακο τρελό του χωριού. Άλλωστε η υπόλοιπη κοινωνία «ζούσε καλύτερα» «κέρδιζε περισσότερα» «ντυνόταν καλύτερα». Η υπόλοιπη κοινωνία βίωνε το κύρος του τελευταίου μοντέλου αυτοκινήτου, της σύγχρονης κατοικίας στο καλό προάστιο, τα delicatessen, τις φωτογραφίες που τραβήξαμε με την υπερσύγχρονη κάμερα στα τουριστικά θέρετρα!